Etken

Yersinia Pestis adlı bir bakteri türüdür.

Bulaşma Yolu

Veba, kemirgenleri etkileyen zoonotik bir hastalıktır ve sıçanlardan diğer hayvanlara ve insanlara pireleri aracılığıyla bulaşır. Zatürreeli veba hariç; enfeksiyonun insandan insana bulaşması söz konusu değildir.

Hastalığın Seyri

Hastalık, mikrop kapıldıktan sonra gelen 2-8 gün içinde kendini gösterir. Hastada, aniden başlayan baş ve sırt ağrıları, ateş, titreme, kusma, nefes darlığı, halsizlik, deri lekeleri, burun kanaması, kan tükürme, kasık ağrıları ve devamlı dalgınlık görülür. Dili de kahverengi ve kurudur. Yapılacak ilk iş hastayı tecrit etmektir. Çevresindeki sağlıklı kimselerin de koruyucu aşı olması gerekir.

Vebanın başlıca 3 klinik biçimi vardır:

1) Hıyarcıklı veba; genellikle enfekte pirelerin ısırığı sonucu meydana gelir. Drenaj lenf düğümlerinde lenfadenit (lenf düğümü iltihabı) gelişir, en çok da bölgesel lenf düğümler etkilenir. Şişme, ağrı ve lenf düğümleri iltihabı karakteristik veba bubonlarını oluşturur.

2) Septisemik veba; hıyarcıklı vebadan gelişir ya da lenfadenit hariç diğer özellikleri taşıyan bir formda gelişir. Enfeksiyonun kan dolaşımına yayılması; menenjit, toksik şok ve yaygın damar içi pıhtılaşmaya yol açar.

3) Zatürreeli veba; veba basilinin vücudun diğer bölgelerinden akciğerlere yayılmasını izleyen ikincil bir enfeksiyondur. Çok şiddetli zatürreeye neden olur. Solunum ile çıkan damlacıkların başkalarına bulaşması sonucu oluşan enfeksiyon, o kişilerde primer akciğer vebasına yol açar.

Acil ve etkili bir tedavi uygulanmazsa, hıyarcıklı veba vakalarının % 50-60'ı ölümle sonuçlanır. Tedavi edilmeyen septisemik ve zatürreeli veba da değişmez bir biçimde ölümle sonuçlanır.

Coğrafi Dağılım

Dünyanın birçok yerinde sıçanlarda veba enfeksiyonu odakları bulunur. Orta, doğu ve güney Afrika'da, güney Amerika'da, Kuzey Amerika'nın batı bölümünde ve Asya'daki birçok alanda yabani kemirgen vebası mevcuttur. Bazı alanlarda, vahşi ve evcil sıçanlar arasında temas yaygındır. Bu da lokal insan vebası salgınlara ve ara sıra genel salgınlara neden olur.

Yolcular için Risk

Genellikle düşüktür. Ancak, veba vakalarının görüldüğü bölgelerdeki kırsal alanlara gidenler ve buralarda kamp yapan veya dağlık alanlarda gezenler ve kemirgenlerle temas edenler için risk söz konusu olabilir.

Aşı

Sadece mesleki açıdan vebaya karşı büyük risk altında olanlar için hıyarcık vebasına karşı bir aşı mevcuttur. Ancak bu aşı birçok ülkede ticari olarak satılmamaktadır.

Önlemler

Canlı ya da ölü kemirgenlere temas etmekten kaçınınız.