Çevre: İnsanların ve diğer canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdükleri ve karşılıklı olarak etkileşim içinde bulundukları fiziki, biyolojik, sosyal, ekonomik ve kültürel ortamdır. Bir başka ifade ile çevre, bir organizmanın var olduğu ortam yada şartlardır ve yeryüzünde ilk canlı ile birlikte var olmuştur. Sağlıklı bir yaşamın sürdürülmesi ancak sağlıklı bir çevre ile mümkündür. Bir ilişkiler sistemi olan çevrenin bozulması ve çevre sorunlarının ortaya çıkması, genellikle insan kaynaklı etkenlerin doğal dengeleri bozmasıyla başlamıştır.İnsan yaşamı çeşitli dengeler üzerine kurulmuştur. İnsanın çevresiyle oluşturduğu doğal dengeyi meydana getiren zincirin halkalarında meydana gelen kopmalar, zincirin tümünü etkileyip, bu dengenin bozulmasına sebep olmakta ve çevre sorunlarını oluşturmaktadır.

Dezenfeksiyon: Bulaşıcı hastalık vektörlerinin ve hastalık meydana getirebilen mikroorganizmaları öldürmeye veya etkisiz hale getirmeye yönelik işlemlerdir.

Deratizasyon: Vebanın ve diğer bulaşıcı hastalıkların nakledilmesine aracılık eden fare ve diğer kemiricileri öldürmeye ve yok etmeye yönelik işlemlerdir.

Dezensektizasyon: İnsanlarda hastalıklara neden olan etkenlerin nakledilmesine aracılık eden vektörleri (böcekleri) öldürmeye ve yok etmeye yönelik işlemlerdir.

Dekontaminasyon (Bulaştan Arınma): Bir insan yada hayvan bedeninin yüzeyinde, tüketilmek üzere hazırlanmış su ve yiyecek gibi ürünlerin içinde veya üzerinde, taşıtlar da dahil diğer cansız maddeler üzerinde bulunan ve halk sağlığı riski oluşturabilecek enfeksiyöz, toksik etken veya maddelerin güvenli bir şekilde yok edilmesi için alınan sağlık önlemleridir.

Deniz Kirliliği: Çeşitli atıkların dolaylı yada dolaysız olarak denize ve kıyı çevresine olan zararlı etkisidir. Deniz kirliliğine neden olan atıklar çeşitli olup, belirli bir bölgedeki konsantrasyonuna bağlı olarak sağlığa ve çevreye olumsuz yönde etki etmektedir.

İçme ve kullanma suyu: İnsanların günlük faaliyetlerinde içme, yıkanma, temizlik ve bu gibi ihtiyaçları için kullandıkları, sağlaması gereken özellikleri TS 266 ile belirlenmiş olan, bir toplu su temini sistemi aracılığıyla çok sayıda tüketicinin ortak kullanımına sunulan sularıdır.

Balast (Denge) Suları: Petrol ve türevlerini taşıyan tankerlerin yüklerini boşalttıktan sonra boş olarak geri dönerken geminin deniz şartlarına dayanması ve dengesini sağlayabilmesi için boş tanklara alınan, boş tanklarda petrol kalıntılarıyla karışan deniz suyudur.

Sintine suları: Gemilerde yakıtla çalışan makinelerden sızan ve geminin sintine denen kanalında biriken yağlı sudur.

Denetim: Genel sağlığın korunması amacıyla, denetim yerlerinde yapılan incelemedir.

Denetim Yeri: Mevzuatın vermiş olduğu yetki kapsamında denetime tabi olan yerlerdir.

Numune: İnceleme, araştırma ve analiz için usulüne uygun olarak alınan materyaldir.

Çevre Sağlığı Hizmetinin Amacı

Uluslar arası ulaşım ve ticaret sebebiyle intikal eden beşeri ve salgın hastalıklara karşı milli hudut ve sahilleri korumak için; tüm Uluslar arası giriş-çıkış noktaları olan Kara Hudut kapıları, Hava limanları , limanlar ve sahiller ile gümrüklü sahalarda "Çevre ve Halk Sağlığı'nın Korunması" ve "Çevre Kirlenmesinin Önlenmesi" ile ilgili meseleleri incelemek, problemlerin hangi konularda ve hangi bölgelerde yoğunlaştığını ortaya koymak ve bunların sebeplerini belirleyerek öneriler getirmek ve sorunları çözmektir.

Görevler

a) Türkiye iç suları, karasuları, boğazlarındaki görev alanları içinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği ve koordinasyon kurmak suretiyle deniz ve çevrenin kirlenmesini önleyici tespitler yapmak, tedbirler almak ve mahalli çevre kurullarında yer almak,

b) Liman, havaalanı, kara hudut kapısı, gümrüklü alan ve serbest bölgelerde; içme, kullanma suyu ve gıdaların analizlerinin etkin biçimde yapılmasını sağlamak, analiz raporu hazırlamak, incelemek, ilgili yerlere göndermek,

c) Yurt dışından bulaşıcı hastalık görülen bölgelerden yolcu beraberinde getirilen gıda maddelerinin ve suların uluslararası giriş çıkış noktalarında kontrolünün yapılmasını sağlamak,

d) Bulaşıcı hastalıkların yayılmasını önlemek amacıyla, başta deniz araçları olmak üzere, hava ve kara ulaşım ve nakil araçlarının dezenfeksiyon, deratizasyon ve dezensektizasyon işlemlerini yapmak, yaptırmak ve bu konudaki belgeleri düzenlemek, teknolojisini belirlemek,

e) Genel Müdürlük görev sahası içerisinde gıda üreten ve satan birimlerin (Personel mutfak ve lokantaları, restoranlar, kafeteryalar, fırınlar, pastaneler, büfeler, barlar, bakkal ve marketler, bunlara ait otomatik gıda veren makineler) ruhsatlandırma ve denetleme faaliyetlerini yürütmek,

f) Gemilere içme ve kullanma suyu satan tankerlerin ruhsatlandırılması işlemlerini yapmak,

g) Uluslararası giriş çıkış noktalarında insan sağlığına zarar verecek ithalat ve ihracat maddelerinin kontrolünün yapılmasını sağlamak,

h) Genel Müdürlük görev sahası içerisinde şebeke suyu klor ölçümlerinin yapılması, su depolarının periyodik temizliğinin yapılması, dezenfeksiyon işleminin yapılması faaliyetlerini yürütmek,

ı) Deniz kirliliği kontrol ve izleme laboratuarlarının çalışmalarını planlamak, faaliyetlerini yönlendirmek ve denetimlerini yapmak,

i) Limanlar ve boğazlardaki görev alanı içerisinde çevre kirliliğinin önlenmesi için tespitler yapmak, numune almak, sonuçlarını ilgili kurum ve kuruluşlara iletmek,

j) Genel Müdürlük görev sahası içerisinde ulaşım ve taşıma araçları ile yapıların, sıvı ve katı atıklarının çevreye zarar vermemesi için gerekli olan önlemleri almak,

k) Gemilerden kaynaklanan sintine ve balast sularının denize basılması ve gemilerin akaryakıt ikmali sırasında meydana gelen sızıntı ve kaçak olması sonucu oluşan kirliliğin takibinin ve denetiminin yapılmasını sağlamak,

l) Genel Müdürlük görev sahası içerisinde kemirici ve vektör üremesini önleme çalışmaları yapmak; birikinti, durgun su alanlarının tespitini ve ıslah çalışmaları yürütmek,

m) Çevre sağlığı hizmetlerini yapmak, yaptırılmasını ve denetlenmesini sağlamak,

Yapılan çevre sağlığı hizmetleri

Uluslararası Sağlık Tüzüğü ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu hükümleri çerçevesinde Sağlık denetleme merkezlerimiz uluslar arası giriş-çıkış noktalarında ve gümrüklü sahalarda aşağıdaki çevre sağlığı hizmetlerini sunmaktadır;

Su Denetimi

Suların Fiziksel kontrolünü yapmak,

Şebeke suyunun her gün değişik noktalardan Bakiye Klorun Ölçümünü yapmak

Şebeke suyundan, dışarıdan getirilen içme ve kullanma sularından, kaynak suyundan ve kuyu suyundan periyodik olarak Bakteriyolojik ve Kimyasal analizler için su numunesi alıp analizlerini yaptırmak ve takibini yapmak,

Su depolarının temizliğini kontrol ederek dezenfeksiyon işlemini yapmak yada yaptırarak takibini yapmak,

Deniz nakil ve ulaşım araçlarına verilen içme ve kullana sularının kontrolünü yapmak ve şüpheli hallerde su numunesi alarak analizlerini yaptırmak ve takibini yapmak

Limanlarda ve karasularımız içerisinde deniz suyu kontrolleri yapmak, numune alarak analizlerini yaptırmak ve takibini yapmak,

Gıda ve Gıda İşleklerinin Denetimi

Gıda maddelerinin,

1- Fiziksel kontrolünü yapmak,

2- Bakteriyolojik ve kimyasal analizler için gıda maddelerinden numune alıp analizlerini yaptırmak ve takibini yapmak,

Gıda imal yerlerinin kontrolünü yapmak,

Gıda satış ve kamu sağlığının korunması ile ilgili diğer yerlerin kontrolünü yapmak,

Portör kontrolünü yapmak,

1- Belgesi olmayan kontrolü

2- Gaita kültürü alınan kontrolü

3- Akciğer grafisi çekilen kontrolü

Görev sahalarında yer alan Sıhhi ve Gayri sıhhi Müesseselerin ruhsat durumunun kontrolünü yapmak,

1- Ruhsat durumunun kontrolünü,

2- Ruhsatını nereden aldığının kontrolünü

Deniz nakil ve ulaşım araçlarına verilen kumanyanın kontrolünü yapmak ve şüpheli hallerde gıda numunesi alarak analizlerini yaptırmak ve takibini yapmak

Atık ve Artık Maddelerin Toplanması, İzolesi

Görev sahasında oluşan atık ve artık maddelerin toplanması ve izolesinin takibi,

Oluşan atık cinsi ve miktarının kontrolü,

Nasıl bertaraf edildiğinin kontrolü

Gemilerden atıkların uzaklaştırılmasının sağlıklı bir şekilde yapılmasını sağlamak.

Vektör Kontrolü

 Görev sahası içerisinde deratizasyon, dezensektizasyon ve dezenfeksiyon uygulamalarını sağlamak ve denetlemek amacıyla  18.03.2010 tarih ve 11 sayılı Makam Oluruyla yürürlüğe giren "Uluslararası seyahat eden taşıtlarda ve gümrüklü alanlarda uygulanacak dezenfeksiyon,dezensektizasyon ve deratizasyon işlemlerine dair yönerge" ile usul ve esasları belirlenmiştir.