Gemilerde yapılan denetim sonucunda geminin, personel ve yolcuların sefer sırasındaki sağlık emniyeti açısından ilaç, tıbbi malzeme, hijyen ve eğitim konusunda yeterli olduğunu gösteren, tabip tarafından onaylanmış belgedir.

Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü’nün doktor bulunan tüm Sahil Sağlık Denetleme Merkezleri Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifika Belgesi düzenlemeye yetkilidir.

Mevcut durumda Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenirken IMO, ILO ve WHO’nun belirlediği Medical Guide for Ships’te (Gemiler için Tıbbi Kılavuz) belirtilen ilaç ve tıbbi malzemeler baz alınarak oluşturulan yönetmelik çerçevesinde sertifika düzenlenmektedir.

Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebinde bulunan gemilerde en az bir doktor ve bir sağlık memurundan oluşan bir ekiple gerekli denetim, kontrol ve eğitimler yapılarak geçerliliği 1 yıl olan sertifika düzenlenmektedir.

Her sağlık denetiminde gemilerin ilaç ve tıbbi malzemeleri kontrol edilerek, azalan ve biten ilaç ile tıbbi malzemenin temin ettirilmesi sağlanır. Aksi halde geminin seferine devam etmesine izin verilmez.

1. 1593 sayılı Umumi Hıfzısıhha Kanununun 141 inci maddesine istinaden 28 Ocak 1943 gün ve 5316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Gemilerde Yolcuların Sıhhi Emniyeti Hakkında Nizamname" ve Uluslararası Sağlık Tüzüğü, uluslararası alanda geçerli sağlık belgesi düzenleme yetki ve görevini Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşu Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğü'ne vermiştir.

2. 20 Aralık 1989 gün ve 20378 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gemiadamlarının İkamet Yerleri, Sağlık ve İaşelerine Dair Yönetmelik'in 66'ncı maddesi; "Yolcu, yük ve diğer gemilerde bulundurulması mecburi olan ilaç, tıbbi araç ve gereçlerin belirlenmesinde Sağlık Bakanlığı'nın çıkaracağı listeler ile DSÖ'nün kabul ettiği listenin hükümleri esas alınır." hükmünü getirmiştir.

3. ILO 92 (mürettebatın barındırılması) kural 26 ve 27'ye göre gemilerde; tipine, gemiadamı sayısına ve sefer bölgelerine göre ilaç, teçhizat ve revir bulundurulması istenmektedir. Gemide ilaç, teçhizat ve revir kontrollerinin geminin bağlı olduğu idarece denetleneceği ve Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenebileceği belirtilmiştir. İdare tarafından geminin denetlendiğine dair gemi sağlık jurnalinin tasdiki, ilaç ve teçhizatın onayı geçerlidir.

4. 23 Haziran 2002 tarih 24794 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren "Seyir Halindeki Gemilerde Daha İyi Tıbbi Hizmet Verilmesi İçin Gerekli Asgari Sağlık ve Güvenlik Koşulları Hakkında Yönetmelik" in 5.,6.,7.,8.,10.,11. maddelerinde gemilerde bulundurulacak ilaç ve tıbbi malzemeye ilişkin hükümler yer almıştır.

5. Yine ILO'nun 164 sayılı (gemicilerin sağlıklarının korunması ve tıbbi bakımları ile ilgili) sözleşmesinde madde 4-5-6-8-9-11-de tıbbi malzemelerle ilgili ifadeler geçmektedir.

1. Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası talebinde bulunan geminin kaptanı veya vekili acente Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası almak için en az hareketinden 24 saat önce geminin uğrak yaptığı liman sahil sağlık denetleme merkezine Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası istem dilekçesi ile başvurur.

2. Dilekçe gelen evrak defterine kaydedilir.

3. Yetkili Sahil Sağlık Denetleme Merkezinin sorumlu tabibi tarafından denetim ekibi belirlenerek, ne zaman gemiye denetlemeye gidileceği planlanır ve yetkili acenteye randevu verilir.

4. Ekip tarafından gemiye gidilerek geminin kategorisine göre bulundurulması gereken ilaç ve tıbbi malzemenin denetimi yapılır; bu denetimde tıbbi malzemelerin doğru muhafazası, ilaçların kullanım süreleri, geminin hijyenik koşulları ve personelin ilk yardım eğitimleri değerlendirilir.

5. Her bir can salı ve filika için en az bir su geçirmez ilaç sandığı, 500 grt büyük, on beş veya daha fazla gemi adamı çalıştırılan ve üç günden fazla süren yolculuğa çıkan gemilerde ise revir bulundurulacaktır.

6. Yüzden fazla kişi bulunan ve üç günden fazla süren uluslararası sefer yapan gemilerde doktor bulundurulması zorunludur.

7. Gemide bulunan kaptan veya yetkili sağlık zabitince imza edilmiş tıbbi malzeme, ilaç ve diğer tıbbi teçhizat listeleri kontrol sonucunda uygun ise kontrolü yapan ekip tarafından tasdik edilerek imzalanır ve gemide revirin duvarına asılır, bir nüshası da kontrolü yapan ekip tarafından tutanağa eklenir.

8. Durumu uygun olan gemilere geçerlilik süresi bir yıl olan Gemi İlaç ve Tıbbi Donanım Sertifikası düzenlenerek kaptana veya sağlık zabitine teslim edilir.

1. Belge verme yetkisi olmayan merkezlerimizin bulunduğu limana gelen, belgesinin süresi biten gemilerin, gerekli denetimler yapıldıktan sonra gidecekleri ilk yetkili limandan belge almak kaydıyla hareketine izin verilir.

2. Belgesinin süresi yetkisi olan merkezimizin bulunduğu limana gelmeden önce yani seyir sırasında biten gemilerin belgeleri gerekli denetimler yapıldıktan sonra geminin medikal sertifika alma yeterliliğine sahip olması durumunda cezasız olarak yenilenir.

3. Söküme veya kızağa çekilen gemiler tersanedeki işlemleri bitip tekrar denize dönecekleri zaman bu süre zarfında sertifikanın süresi dolmuş ise gerekli denetimler yapıldıktan sonra donanım olarak sertifika alma yeterliliğine sahipse belgesi cezasız olarak yenilir.

4. Bu belgelerin herhangi bir sebeple kayıp veya zayii olması halinde ise gemi yetkilisi belgenin alındığı Sahil Sağlık Denetleme Merkezi Tabipliğinin adı ve düzenleme tarihinin belirtildiği bir dilekçe ile başvurur. Dilekçe üzerine yetkili merkezin kayıtlarından belgenin doğruluğu tespit edilir. Medikal sertifika başka bir ülkenin yetkili merkezinden alınmış ise kaptan kayıp veya zayii durumunu resmi belgeler ile ispat etmelidir. Bu şartlar altında da cezai işlem uygulanmadan yeni belge düzenlenir. İspat edilemediği takdirde gemiye cezai işlem uygulanarak yeni belge düzenlenir.

5. İsim değişikliği yapan gemilere eski belgenin geçerlilik süresi kadar yeni ismi ile yeni belge düzenlenebilir. Belgesini yenilemek isteyen gemilere gerekli denetimler yapıldıktan sonra yeni ismi ile geçerliliği 1yıl olan yeni medikal sertifika düzenlenir.

6. Kabotaj hakkına sahip ve 0-250 net tona kadar olan gemiler belge almak zorunda değildir. Ancak C sınıfına göre ilaç ve tıbbi malzeme donanımı tam olmalıdır. 0-250 net tona kadar olan gemiler uluslararası sefer yapmaları halinde gerekli denetimleri yaptırdıktan sonra medikal sertifika alabilirler.

7. Medikal açıdan yapılan gemi denetiminde; bulundurulması gereken ilaç ve tıbbi malzemenin tam olması, doğru muhafaza edilmesi ve ilaçların kullanım sürelerine dikkat edilmesi, geminin hijyenik koşulları ile personelin ilkyardım eğitiminin tam olmasının değerlendirilmesi esastır. Yetkili merkezin denetim ekibinin, geminin denetlendiğine dair gemi sağlık jurnalini ve ilaç ve teçhizatın listesini onaylayarak imzalaması gerekir. Bir sonraki limanda bu sağlık jurnali de dikkate alınarak denetleme yapılmalıdır.Eğer sefer sırasında kullanılan ilaç ve tıbbi malzemeler varsa bunlar kaptan veya sağlık zabiti tarafından sağlık jurnaline işlenmelidir. Bu hususların geminin ilk geliş kontrolü sırasında denetlenmesi gerekir. Geminin seyri sırasında kullanılan ilaç veya tıbbi malzemelerin tamamlaması için kaptan veya sağlık zabiti uyarılır. Bu denetimden sonra şartları haiz gemilere süresi 1 yıl olan medikal sertifika düzenlenir.

8. Yabancı bayraklı gemiler de 7'nci maddede belirtilen denetime tabidir. Yabancı bayraklı gemilerde Medikal Sertifika bulundurulması zorunlu değildir. Ancak talep edilmesi halinde süresi bir yıl olan medikal sertifika bu gemilere de düzenlenir.

9. Yapılan denetim sonucunda tıbbi malzeme ve ilaçları olmayan veya eksik olan, son kullanma tarihi geçmiş ilaç bulunduran, ilk yardım eğitimleri eksik olan, hijyenik durumu iyi olmayan gemilere; 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 141'nci maddesine istinaden 28 Ocak 1943 gün ve 5316 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan "Gemilerde Yolcuların Sıhhi Emniyeti Hakkında Nizamname"nin 24 üncü maddesi gereğince, gemi seferden alıkonularak hareketine izin verilmez ve 26'ncı maddeye göre bu nizamname hükümlerine muhalefet edenler hakkında 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanunu'nun 294'üncü maddesine göre tahkikat yapılır. 294 üncü maddede yer alan "yüz liradan beş yüz liraya kadar ağır cezayı nakdi" ibaresi "üç yüz kırk yedi milyon lira idari para cezası" olarak tahakkuk ettirilir. (Kanun No:4854 Bazı Kanunlardaki Cezaların İdari Para Cezasına Dönüştürülmesine Dair Kanun, 6 Mayıs 2003 tarih 25100 sayılı Resmi Gazete). İdari para cezasını ödeyen gemilerin tespit edilen eksiklikleri tamamladıktan sonra sefer hareketine izin verilir.