Yurtdışına gidecek vatandaşlarımızın sağlığını korumak, yurtdışından ülkemize hastalık girişini önlemek için yürütmekte olduğumuz seyahat sağlığı hizmetlerinin kalitesini arttırmak ve olabilecek hataları minimum seviyeye indirmek amacıyla hazırlamış olduğumuz seyahat sağlığı hizmeti uygulama planı ekte gönderilmiştir.
Aşı yapmaya yetkili sağlık denetleme merkezlerimizce yürütülen seyahat sağlığı hizmetlerinin bu plan doğrultusunda yürütülmesi hususunda bilgilerinizi ve gereğini önemle rica ederim.

Dr. Gürbüz AYAS
Genel Müdür V.

EK: Seyahat Sağlığı Hizmeti Uygulama planı (1 Adet, 5 Sayfa)

DAĞITIM:
Gereği: Bilgi
Aşı Yapmaya Yetkili S.D.M Bölge Baştabiplikleri

SEYAHAT SAĞLIĞI HİZMETİ UYGULAMA PLANI
AMAÇ: Ulaşım ve iletişim teknolojisindeki gelişmelerle birlikte uluslararası seyahat edenlerin sayısı her gün hızla artmaktadır. Gidilen ülkelerdeki hastalıklara ve seyahat risklerine karşı korunmak için seyahat sağlığı hizmeti almak bireyler için ihtiyaç haline gelmiştir. Bu genelge Genel Müdürlüğümüze bağlı seyahat sağlığı hizmeti vermeye yetkili sağlık denetleme merkezlerimizde verilen seyahat sağlığı hizmetlerinin uluslararası standartlarda verilmesini sağlamak amacıyla hazırlanmıştır.

1) SEYAHAT SAĞLIĞI HİZMETİ UYGULAYICILARININ NİTELİKLERİ
Seyahat sağlığı hizmeti vermeye yetkili sağlık denetleme merkezimize yeni atanan hekimin temel seyahat sağlığı eğitimini aldıktan sonra hizmete başlaması tercih edilmelidir.

2) SEYAHAT SAĞLIĞI MERKEZİNİN YAPILANMASI:
a) Araç Gereç
" İmmünizasyon ürünlerinin depolanması için standartlara uygun dondurucu ve buzdolabı. (ısı monitörü, Alarm)
" Aşı nakil kabı, buz kalıpları.
" İletişim hizmetleri (telefon, faks,internet kullanımı gibi)
" Harita, broşür ve afişler.
" Tansiyon aleti, steteskop, derece.
b) Disposbllar ve Gereçler
" Gerekli uygun disposble araçları içeren aşı ürünleri.
" Merkez için standart resustasyon araç gereçleri.
c) Dökümantasyon
" Seyahat sağlığı merkezleri için seyahat sağlığı muayene kayıtları.
" Hastanın tamamlanmış bireysel aşılama kayıt veya broşürü.
" Yazılı eğitim broşürleri, afişler.
d) Seyahat Sağlığı Merkezinin Hizmet Bölümleri
" Bekleme odası.
" Eğitim/danışma ve aşı/müdahale için amaca uygun olarak düzenlenmiş oda.

3) AŞI SOĞUK ZİNCİRİ
- Aşılar teslim alındıktan sonra 24 saat içinde gelip gelmediği kontrol edilmeli, geç gelmişse Genel Müdürlüğümüz aşı soğuk zincir sorumlusu ile hemen temas kurulmalıdır.
- Aşı nakil kabına yerleştirilen soğuk zincir izleme kartı kontrol edilmelidir. Tensip teslim tutanağındaki monitörle ilgili bilgi işaretlenmelidir. Sarı Humma Aşısı için; eğer A-B mavi ise 3 ay içinde kullanılmalı, A-B-C mavi ise aşılar Genel Müdürlüğe gönderilmelidir. Diğer aşılar için soğuk zincir izleme kartındaki talimatlara dikkat edilmelidir.
- Uluslar arası Aşı Sertifikaları ve aşılar kontrol edilerek aşılar buzdolabına yerleştirilmelidir.
- Aşıların uygulanmasına kadar olan süreçte Aşı Soğuk Zincir Yönergesi'nin gerekleri yerine getirilmelidir.

4) ULUSLARARASI AŞI SERTİFİKASININ DÜZENLENMESİ VE KAYIT SİSTEMİ
Uluslar arası aşı sertifikasının ilk sayfasına:
Kimin için düzenlendiği:……
Pasaport veya seyahat belgesi no………yazılmalıdır.
- Sarıhummaya karşı veya mükerrer aşılama için uluslararası aşı sertifikası bölümüne şu bilgiler eksiksiz girilmelidir:
Aşılananın ad ve soyadı……….Doğum tarihi……….. imzası………..

- Sarı Humma Aşısından başka aşı yapılmışsa "Diğer Aşılar" sayfasına eksiksiz kaydı yapılmalıdır.
- Bu belge, hekimin belgeleme mühürü imzasının yerini tutmayacağı için hekimin kendi el yazısıyla imzalanmalıdır. (Uluslar arası sağlık tüzüğü EK: 2(1))
- Bu belge üzerinde herhangi bir düzeltme veya silinti yapılması ya da herhangi bir yerinin doldurulmadan bırakılması, belgeyi geçersiz kılabilir. (Uluslar arası sağlık tüzüğü EK: 2(1))
- Uluslar arası aşı sertifikasını on (10) yıl içinde kaybeden kişilerin eğer merkezlerimizde kaydı varsa dilekçesi alınmalı, kayıt kontrolü yapılarak Sarı Humma Aşısı yapılmadan Uluslararası Aşı Sertifikası düzenlenmelidir. Aşı uygulama tarihi bölümüne eski kayıttan alınan aşı uygulama tarihi işlenmelidir. Kayıtta açıklama kısmına aşı yapılmadan uluslararası aşı sertifikası düzenlendiği bilgisi girilmelidir. Genel Müdürlüğe daha önceki aşı kaydı ve dilekçe örneği gönderilmelidir.
- Aşı yapılıp Uluslararası aşı sertifikası düzenlendikten sonra bilgisayar kayıtlarına geçilmelidir. Bilgisayar kayıtlarına bilgiler eksiksiz girilmelidir.

5) SEYAHAT SAĞLIĞI HİZMET AKIŞI STANDARDİZASYONU
a) Telefonla Seyahat Sağlığı Danışmanlığı Nasıl Yapılmalıdır?
(sağlık önerisi vermek için direkt tel. hattı olmalı)
- Telefonla verilecek mesajlar mümkün olduğunca kısa, anlaşılır, öz olmalıdır.
- Kişinin seyahat edeceği bölge öğrenilmelidir.
- Eğer gidilecek bölgede ilaç profilaksisi ya da bağışıklama gerekiyorsa seyahat sağlığı merkezine davet edilmelidir. Kişinin seyahatten 2-4 hafta önce seyahat sağlığı merkezine başvurması gerektiği belirtilmelidir. Kişi randevu defterine kaydedilmeli, nasıl ve ne zaman baş vuracağı konusunda bilgi verilmelidir.
- Seyahat edilecek bölgede ilaç profilaksisi yada bağışıklamaya gerek yoksa:
" Seyahate engel olabilecek hastalığının olup olmadığı öğrenilmeli ve bilgi verilmelidir.
" Seyahate bağlı görülebilecek bulaşıcı hastalıklarla ilgili ve
" seyahat riskleri ile ilgili koruyucu önlemler hakkında bilgi verilmelidir.

b) Seyahat Sağlığı Merkezine Başvuran Kişilere Verilecek Hizmetler
- Girişe yakın, görünür bir yerde kişileri karşılayacak ve yönlendirecek danışma birimi olmalıdır.
- Seyahat öncesi kişisel ve seyahat bilgilerini içeren seyahat öncesi sağlık formu doldurulmalıdır.(Ek-1)
- Eğer hekim görüşme yapıyorsa bekleme odasına kişi oturtulmalı, gerekiyorsa randevu verilmelidir.
- Kişiye seyahate bağlı karşılaşabileceği hastalıklar ya da durumlar ile görülebilecek bulaşıcı hastalıklardan korunma yöntemleri anlatılmalıdır. Gerekiyorsa broşür verilmelidir.
- Profilaktik ilaç önerilmesi gerekiyorsa ilacın alış zamanı, kontrendikasyonları, dozu, alış şekli, yan etkileri konusunda bilgi verilmelidir. İlaç reçete edilmelidir.
- Aşı yapılması gerekiyorsa aşının neden gerekli olduğu, etkisi, yan etkisi , koruyuculuğu konusunda bilgi verilmelidir.
- Aşı sonrası uluslar arası aşı sertifikası verileceği, sertifikanın veriliş nedeni ve geçerlilik süresi konusunda bilgi verilmelidir.
- Aşı yapılması kontrendike ise nedeni açıklanmalı, Türkçe ve İngilizce olarak aşı yapılmama nedeni ile ilgili rapor düzenlenmelidir.
- Gerekiyorsa laboratuar tetkiki istenmelidir.
- Kontrendikasyon yok ise aşının hangi yoldan nasıl yapılacağı kişiye anlatılmalı, hazırlanması sağlanmalıdır. ( seyahat sağlığı danışmanlığı 15-30 dak. sürecektir.)
- İşlem öncesi eller yıkanmalıdır.
- Eldivenler giyilmelidir.
- Son kullanma tarihi en yakın olan aşı dolaptan çıkarılmalı ve dolabın kapısı hemen kapatılmalıdır.
- Sterilite bozulmadan aşı enjektöre çekilmelidir. ( Sulandırıcısı ayrı liofilize ise sulandırıcı ile karıştırılmalıdır.)
- Pamuğa uygun deri antiseptiği dökülmeli (%70 alkol olabilir), aşı enjekte edilecek noktadan dışarıya doğru dairesel hareketle deri temizlenmeli, temizlenen yere tekrar dönülmemelidir.
- Aşı IM veya SC yapılacaksa yetişkinlerde ve çocuklarda en uygun bölge deltoid bölgeye, bebeklerde uyluğun anterolateral bölgesine yapılmalıdır. IM enjeksiyonda iğne 90 0 açı ile kasa dik batırılmalı, SC uygulamalarda iğne 450 açıyla batırılmalıdır. Introdermal aşılar ön kolun volar yüzüne yapılmalıdır. İğnenin açısı 150 olmalıdır. (Ek-2)
- İşlem bitince kuru pamukla enjeksiyon bölgesi kapatılmalıdır.
- İşlemin bittiği açıklanmalı, reaksiyon olup olmadığı gözlenmeli, enjektörün kapağını kapatmadan kapalı korunmalı kutuya atılmalıdır.
- Eldivenler ters çıkartarak tıbbi atık kutusuna atılmalıdır.
- İşlem sonrası eller yıkanmalıdır.
- Aşı sertifikası düzenlenmelidir. Bilgisayara veri girişi yapılarak aşı sertifikası kişiye verilmelidir.
- Seyahat sonrası aşağıdaki durumlardan birisi ile karşılaşılırsa seyahat merkezine baş vurması önerilmelidir.
" Dönüşü izleyen haftalarda özellikle şu durumlar oluşmuşsa: Ateş, devamlı ishal, kusma, sararma,
- 15 dakika olabilecek aşı yan etkilerini gözlemlemek için kişi bekleme salonunda oturtulmalıdır. 15 dakika sonra lokal ve sistemik yan etkiler yönünden kişi değerlendirilmelidir.
- Yan etki görülmemişse kişi "iyi günler" dileyerek gönderilmelidir. Yan etki görülürse seyahat merkezi ile temas kurması önerilmelidir.( Seyahat sağlığı merkezinin adı, adresi ve tel. no.'sunu içeren bir kart basılabilir.)
- Yan etki görülmüşse hemen acil müdahale yapılmalıdır. Gerekirse tam teşekküllü bir hastaneye sevk edilmelidir. Sağlık Bakanlığının 2003 yılı 127 sayılı "Aşı Sonrası İstenmeyen Etkiler Genelgesi"nde belirtilen yollar izlenmelidir ve form doldurularak 24 saat içinde Genel Müdürlüğümüze bilgi verilmelidir.

EK-1 , EK-2